# 152 Geluk - Goedvertòld

Vierhonderdenzes pagina's telt Goedvertòld, het woordenboek Nederlands-Tilburgs. 

Twee en halve duim dik. Ik vind dat het boek zwaar is... een belemmering om het vaak ter hand te nemen. Toch is dat wat ik iedereen kan aanraden. Het staat dus niet in de kast, maar ligt in de buurt van het bureau met de laptop. Het is prachtig werk van Ad Aarts, Piet Looijaard en René van de Wiel. Petje af. 

Goedgetòld is de Diksjenèèr van de Tilbörgse Taol uit 2004. Nergens meer te krijgen. Op boekwinkeltjes staat nog één exemplaar te koop. Voor honderd euro.  

Goedvertòld is een woordenboek Nederlands - Tilburgs. De Nederlandse woorden zijn het uitgangspunt van dit woordenboek. Bij ieder woord staat de Tilbörgse vertaoling. "Als geboren en getogen Krèùk dacht ik dat het Tilburgs weinig geheimen kende. Niets bleek minder waar toen ik deezen diksjenèèr opensloeg. Er ging een wèèreld voor me open", schrijft burgemeester Theo Weterings.  

Ik heb al in verschillende posts van TilburgDailyPhoto een zin uit dit woordenboek toegevoegd. Die kan je vinden bij de tag Diksjenèèr citaat. Da's leuk! Bij veel Tilburgse zinnen breekt een glimlach door. 

Zondag ging ik naar de Peerke Donders lezing. En sloeg het woordenboek open om 'Peer' op te zoeken. Peer, muilpeer, opdonder, klap is in het Tilburgs pèèr. De zin die er bij staat: 

De gèlste pèère wòrren et irst geplòkke.   

De zotste (meest manzieke) meiden komen hoe dan ook het eerst aan de man. 

Woordenboek is dus diksjenèèr. 

Deezen diksjenèèr hoefde nie meej nòr school te neeme, die is vur teus.

Dit woordenboek hoef je niet mee naar school te nemen, het is voor thuis bedoeld.   

Nou lezers, dit woordenboek is natuurlijk geweldig voor Sinterklaas en/of Kerst. Om cadeau te doen. Zoveel is zeker.  

 

We kunnen klòttere!

Nu Sinterklaas weer in het land is, kunnen we klóttere. Tilburgs dialect voor Sinterklaasinkopen doen. 

De nostalgische speelgoedwinkel Het Zingende Nijlpaard is de mooiste in Tilburg. Al sinds 1984. Je weet niet goed waar je moet kijken: van nostalgische speelgoedtreinen tot keukenspeelgoed, van ouderwets leuke jojo tot ijzeren speelgoed, zoals de rode kluis/spaarpot op de foto rechts.  

Het assortiment omvat houten en nostalgisch speelgoed, met ook producten in eigen productie. Duurzaam is dat er ook (goed nagekeken) 2e kans speelgoed te koop is. Bij Het Zingende Nijlpaard worden houten speelgoed en klein meubilair ook gerepareerd. Er worden kapstokken gemaakt met je naam erop. In de Willem II straat 88 (naast Lejeune). Open op donderdag - en vrijdagmiddag. Op zaterdag van 10 tot 1700 uur. 

 
 

Tilburgse wervingscampagne

Er zijn onvoldoende zorgmedewerkers. Om aan zorgpersoneel te komen werven organisaties onder meer in Spanje, Portugal, Italië, Kroatië, Slowakije, Hongarije en Polen. En buiten de EU in bijvoorbeeld Indonesië of de Filipijnen. Als gekwalificeerde verpleegkundigen in ons land aan de slag gaan, mag de taal geen obstakel zijn. Daarom volgen deze medewerkers bijvoorbeeld Nederlandse les. Maar ja.. als je in de ouderenzorg werkt, zijn er genoeg ouderen die dialect spreken. En dat is dan toch een probleem. De Wever zoekt het dicht bij huis: mééj jaaw wille we wel ôn de slag... Zuukte nog wè aanders? 
 

Historisch dialectonderzoek

Net onder het midden van deze kaart ligt Tilburg. Aan de symbolen kan je zien dat in Midden Brabant drie volgordes worden gebruikt van de werkwoorden aan het eind van een zin. 

"Mieke weet dat ze voor drie uur de soep gemaakt-moet-hebben." 

De meeste mensen gebruiken meer dan één volgorde, je kan ook zeggen moet-hebben-gemaakt.

In het zuiden van ons land is moet-gemaakt-hebben gebruikelijk. 

Wil je meer weten, lees dan het derde nummer van Onze Taal in 2025. 

Stadsheer in volksmond: voogelkôoj

 

# 33 Agge kunt kwatsen voelde oe eigen thuis

 

Ge moet nie dröppele, mar durpisse.

Bij het afscheid nemen: "Gin dingen doen die ik ôk niet zou doen!"

Afrekenen bij slager Lejeune. "Het is 49,50" //  "Is dè een bod op men höös?"

Kwèèk

 

Groote stêene vur meense waor we pront op zen

The Walk of Fame. Ik krijg een tik op de vingers. Want dit is géén correct Tilburgs dialect. De zin moet zijn: Grôote stêene vur meense waor we frêet op zèn. Pront is ‘kordaat’ en er wordt ’trots’ bedoeld en dan schrijf je ‘frêet’. De stichting Tilburgse Taol heeft een fantastische vertaalservice:  vertaalservice@tilburgsetaol.nl Hier kan je een tekst laten omzetten of controleren op het juiste dialect.Onze taal op zijn Tilburgs.

Gezien in het schoenenkwartier in Waalwijk

Men nissels zitten in de knêûp. - Mijn schoenveters zitten in de knoop.
 

Boefjes en engelen

De supportersschare van een sportploeg bestaat uit allerlei mensen. Boefjes en engelen. En alles er tussenin. De club is het bindende element. Ik hoorde de "de Korvelse Kant podcast" over de boete die enkele Willem II supporters kregen. Daarvoor is een crowdfunding gestart om die met elkaar te dragen, klik hier. 

De boefjes die vuurwerk op het veld gooiden, benadelen de club. Die krijgt boetes. Maar naar aanleiding van de ongeregeldheden tegen VVV Venlo vorig seizoen heeft de KNVB ook de supporters bestraft. De wedstijd tegen FC Den Bosch vandaag zal met een lege KingSide worden gespeeld. Hoe onbevredigend. Inderdaad: bij de knèène aaf. 

 

Ik zou er nog meer willen zien

 

Van ut nuuw Tilburgs Leesplèngske

Schôon hè. Van ut nuuw Tilburgs Leesplengske. 
 

# 117 Geluk - Tilburgse empathie

"......"

Ja. 

"............"

Ja. 

"..........."

Dat denk ik ook. 

".........."

Ja, dat zeg ik.

"........."

Nee, dat meende nie?

"....."

Ja. 

"........."

Nou, veul sterkte, hè!

De afbeelding is Peerke Donders geschilderd op bladmuziek. 

Degge bedankt zeet, dè witte!

 

Thuis voelen?

Dat nieuwe stukje stad, de Emmapassage die overloopt naar de Frederikstraat. Er zijn enkele koffiezaken die héél urban zijn, met hoge plafonds. Het voelt helemaal niet als mijn stad. En dat er jonge mensen - studenten - lopen die Engels en Spaans spreken, maakt de vervreemding groter. 

Dan komt er een wat ouder echtpaar langslopen. Zij zegt in onvervalst Tilburgs tegen hem: "Kèèk nou! Dè is hil iets áánders dan un kerstbumke."  Welkom thuis.

 

Kaoikes

Kaantjes van slager van de Pas, Hoefstraat. Vandaag bestaat TilburgDailyPhoto precies dertien jaar.

 

Wijwatervrees

Een voetballer is ter aarde neergestort. Het ziet er slecht uit. Van pijn verkrampt gezicht. De verzorger knielt, haalt een spons met water over de pijnlijke plek. De voetballer verbijt zich, staat op en loopt als een jong veulen weer het veld op. "Hé, gebruikte gij soms Lourdeswater?", zegt iemand tegen de verzorger. 

In de kapellen zijn de wijwaterbakjes leeg. Angst voor besmetting. Het woord wijwatervrees is geboren. De bisschoppen hebben het beste met ons voor: "Het sprenkelen van gewijd water door de priester over de gelovigen dient achterwege gelaten te worden. (...) Wijwaterbakjes dienen leeg te zijn. (...) De kist met de overledene wordt gezegend zonder besprenkeling."

Er is een mooi lexicon verschenen met katholieke coronawoorden, zoals communiepincet en hoestscherm. De lezer kan het dowmloaden via www.mediakathedraal.nl Aanrader!

Koorts krijgen van het wachten?

Het lijkt warempel wel Britse hoffelijkheid: een heuse queue voor de winkeldeur, een rij! 

Deze rij voor de deur van de slager in Noord gaat zelfs het hoekje om. Door de coronarichtlijnen mogen er maar een beperkt aantal klanten in de winkel zelf. En ook daar blijft iedereen uit elkaar. Terecht bang voor het coronavirus. 

Er is overigens een curieuze uitspraak van Cees Robben dat wachten niet zo gezond is:  ‘k Kreeg de kiepekôôrs van’t wochte...  Dat is natuurlijk niet de bedoeling, koorts krijgen van het wachten.

Mooie uitdrukking

Kinderen die thuis les krijgen. Medewerkers die níet naar de baas mogen en thuiswerken. Bende gij er efkes vanaaf?

Dialect leeft

Ik vind dat Kwatta strooisel in Tilburg verkocht moet worden. Maar dit pakje kocht ik in België, waar het merk nog bestaat. Kwatta heeft een rijke historie. Ik wist niet dat het merk is afgeleid van een cacaoplantage in Suriname.

Dialect leeft. Op Cubra staat het woordenboek van de Tilburgse Taol en het is goed te zien dat daar woorden aan worden toegevoegd. Er zijn echt schôone toevoegingen, zoals taantenunneke en klontjesvingers. Zie hier een mooi lijstje met toevoegingen van Hans Hessels. Dé is ginne kwiep, die Hans. Trouwens een woord waarvan het gek is dat het pas in 2019 is toegevoegd aan het woordenboek. Brillejood en blôotebillegezicht zijn ook vorig jaar toegevoegd. Hans Hessels is een van de vertalers van Kuifje.